Friday, February 28, 2014

ചില “ലൈവ്” ഓർമ്മകൾ





അവതരണകലകളിൽ (performing arts) ഒരു കലാകാരന്റെ കഴിവു് അളക്കണമെങ്കിൽ ഒരു സദസ്സിനുമുമ്പിൽ നടത്തുന്ന പ്രകടനം വിലയിരുത്തണമെന്ന അഭിപ്രായക്കാരനാണു് ഞാൻ. സംഗീതം, അഭിനയം, പ്രസംഗം, ജാലവിദ്യ, നൃത്തം, അഭ്യാസപ്രകടനങ്ങൾ തുടങ്ങി ഓരോ അവതരണകലകളിൽ പേരെടുത്ത എത്ര കലാകാരന്മാർക്കു് ഒരു “ലൈവ്” സദസ്സിനുമുമ്പിൽ കൃത്യതയോടെ തന്റെ കല അവതരിപ്പിക്കാനാകും? സിനിമയിലെ അഭിനേതാക്കൾ ചിലർ നാടകത്തിൽ അഭിനയിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ ശരിയാകാത്തതും സ്റ്റുഡിയോയിൽ ഒന്നാന്തരമായി പാട്ടു റെക്കോർഡ് ചെയ്യുന്ന ഗായകനു് ഗാനമേളകളിൽ സ്വരമിടറുന്നതിനും കാരണം ഒരുപക്ഷെ തന്റെ കലയിൽ അവർക്കുള്ള പക്വതകുറവോ സദസ്സിനെ അഭിമുഖീകരിക്കാനുള്ള ആത്മവിശ്വാസക്കുറവോ എന്തുമാകാം.

ഞാനിവിടെ പറയാൻ തുടങ്ങിയതു് ചില live അവതരണങ്ങളിൽ കലാകാരന്മാരുടെ പ്രത്യുല്പന്നമതിത്വം അല്ലെങ്കിൽ സർഗ്ഗശേഷികൊണ്ടു് അവർ സദസ്സിനെ ആനന്ദത്തിലാറാടിച്ച കാര്യങ്ങളാണു്. ഞാൻ നേരിട്ടു് കണ്ടിട്ടുള്ള കാര്യങ്ങൾ.

ശാസ്ത്രീയസംഗീതത്തിനോടു് ഒരു ചായ്‌വുള്ളതിനാൽ അത്തരം കച്ചേരികളിൽ കണ്ട ചില അനുഭവങ്ങളാണു് ആദ്യം പറയാൻ തോന്നുന്നതു്.

തൊണ്ണൂറുകളുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ ഒരിക്കൽ തൃശ്ശൂർ ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ ഒരു fusion കച്ചേരി നടന്നു. സാക്സഫോൺ വിദ്വാൻ കദ്രി ഗോപാൽനാഥ്, തവിൽ വിദ്വാൻ ഹരിദ്വാരമംഗലം പഴനിവേൽ, ജാസ് ഡ്രം വിദ്വാൻ ശിവമണി എന്നിവർക്കൊപ്പം പശ്ചാത്തലസംഗീതമൊരുക്കാൻ നിരവധി സംഗീതജ്ഞരും അണി ചേർന്നിരുന്നു.

അന്നു് തൃശ്ശൂർ ഇൻഡോർ സ്റ്റേഡിയം നിറഞ്ഞുകവിഞ്ഞിരുന്നു. അധികം പേരും ശിവമണിയുടെ ഡ്രംസ് പ്രകടനം കാണാൻ വന്നവരാണെന്നു് തോന്നുന്നു. കാരണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വതസിദ്ധമായ ചില പ്രകടനങ്ങൾ വന്നപ്പോഴാണു് സദസ്സു് ഏറ്റവും ശബ്ദകോലാഹലമുണ്ടാക്കിയതു്. വേദിയിലിരുന്ന സംഗീതജ്ഞരും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഡ്രംസ് ആസ്വദിച്ചു. അന്നേരമൊക്കെയും പഴനിവേലിന്റെ മുഖത്തു് ഒരു പുഞ്ചിരിയുണ്ടായിരുന്നു.

തനിയാവർത്തനം (വാദ്യോപകരണങ്ങൾ മാറിമാറി വായിക്കുന്ന രീതി. ഈയവസരത്തിൽ ഡ്രംസ് വായിച്ചവസാനിപ്പിക്കുമ്പോൾ തവിൽ തുടങ്ങും. അതുകഴിഞ്ഞു് വീണ്ടും ഡ്രംസ്) ആരംഭിച്ചപ്പോൾ ഗതിമാറി. അതുവരെ പഴനിവേൽ വിശ്രമിക്കുകയായിരുന്നു എന്നുതോന്നത്തക്ക പ്രകടനമാണു് അദ്ദേഹം കാഴ്ചവച്ചതു്. തവിലിൽ നിന്നു് ഇത്തരം ശബ്ദങ്ങളും താളങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കാനാവുമോ എന്നു് ജനം അത്ഭുതപ്പെട്ടു. പാശ്ചാത്യരീതിയിലുള്ള ഡ്രംസും തനി ദക്ഷിണേന്ത്യൻ വാദ്യമായ തവിലും അണുവിട വിടാതെ വിസ്മയങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ തുടങ്ങി. അതുവരെ ശിവമണിയുടെ പ്രകടനം അഭിനന്ദിച്ച ശ്രോതാക്കൾ പിന്നീടു് പഴനിവേലിനെ കൂടുതൽ ആസ്വദിക്കാൻ തുടങ്ങി എന്നു് തോന്നുന്നു.

അധികം പറയുന്നില്ല. തനിയാവർത്തനം അവസാനിച്ച ആ നിമിഷം തന്റെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ നിന്നു് ശിവമണി ചാടിയെഴുന്നേറ്റു. സ്റ്റേജില്ക്കൂടി ഓടി ജനസാഗരത്തെ സാക്ഷിയാക്കി അദ്ദേഹം പഴനിവേലിന്റെ കാൽക്കൽ സാഷ്ടാംഗം നമസ്കരിച്ചു. പഴനിവേലാകട്ടെ സ്വതവേയുള്ള പുഞ്ചിരിവിടാതെ അദ്ദേഹത്തെ എഴുന്നേല്പ്പിച്ചു് എന്തോ സംസാരിച്ചു. തുടർന്നു് ഒരു പുത്തനുണർവോടെ ശിവമണി കച്ചേരി പുനരാരംഭിച്ചപ്പോഴും പഴനിവേലിന്റെ മുഖത്തു് കുസൃതിനിറഞ്ഞ ആ പുഞ്ചിരിയുണ്ടായിരുന്നു.

കദ്രി ഗോപാൽനാഥിനേയും പഴനിവേലിനേയും കുറിച്ചോർക്കുമ്പോൾ 2005ൽ ബാംഗ്ലൂരിൽ നടന്ന മറ്റൊരു കച്ചേരി ഓർമ്മവരുന്നു. അന്നു് വയലിൻ വായിച്ചിരുന്നതു് അതിപ്രഗല്ഭയായ കന്യാകുമാരിയായിരുന്നു. ഘടം വായിച്ച മഹിളയുടെ പേരു് ഓർമ്മവരുന്നില്ല.

കച്ചേരിയുടെ ഇടക്കു് കന്യാകുമാരിയുടെ അടുത്ത പരിചയക്കാരനോ ബന്ധുവോ ആയ ഒരു യുവാവു് വന്നു. പഴനിവേലിന്റെ തൊട്ടുമുന്നിലാണു് ആ യുവാവു് ഇരുന്നതു്.

ഇത്തവണത്തെ തനിയാവർത്തനം ഇത്തിരി ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള ഒരു താളത്തിലായിരുന്നു. യുവാവു് താളമിടാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുന്നതു് പഴനിവേൽ ശ്രദ്ധിച്ചു. അദ്ദേഹം വായന നിർത്തി. എന്നിട്ടു് ആ താളത്തെക്കുറിച്ചു് വളരെ സാങ്കേതികമായി ചുരുങ്ങിയവാക്കുകളിൽ മനസ്സിലാക്കിത്തന്നു. എങ്ങിനെ വായിക്കണം എന്നു് തവിലിൽ ഉദാഹരണസഹിതം കാണിച്ചു. തുടർന്നു് നടന്ന തനിയാവർത്തനം ആ താളത്തിന്റെ സകലസാധ്യതകളേയും ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നതായിരുന്നു. “ഇദ്ദേഹത്തിനുമാത്രമേ ഇത്രകേമമായി വായിക്കാനാകൂ” എന്നു് ആ പ്രകടനത്തെപ്പറ്റി കദ്രി പറഞ്ഞതോർക്കുന്നു.

98ൽ ഞാൻ മദിരാശിയിലാണു്. IITയിൽ ഒരിക്കൽ വയലിൻ വിദ്വാൻ കുന്നക്കുടി വൈദ്യനാഥന്റെ കച്ചേരി നടന്നു. അന്നു് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂടെവന്നതു് ശിവമണിയും തബലമാന്ത്രികൻ ഉസ്താദ് സക്കീർ ഹുസൈനുമായിരുന്നു. കച്ചേരിയുടെ ഇടക്കു് സക്കീർ ഹുസൈൻ എഴുന്നേറ്റു. പതുക്കെ നടന്നു് ശിവമണിയുടെ പിന്നിലെത്തി. അവിടെവച്ചിരുന്ന രണ്ടു് ഡ്രംസ് സ്റ്റിക് എടുത്തു് അദ്ദേഹവും ശിവമണിയുടെ കൂടെ ഡ്രംസ് വായിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഡ്രംസിലും സക്കീർ ഹുസൈൻ തന്റെ പ്രാഗല്ഭ്യം തെളിയിച്ചു എന്നുപറഞ്ഞാൽ മതിയല്ലോ.

എൺപതുകളിൽ ഒരിക്കൽ എന്റെ അടുത്ത ബന്ധുവായ ഉണ്ണിമ്മാമനും അദ്ദേഹത്തിനെ സുഹൃത്തുക്കളും ചേർന്നു് കോഴിക്കോട്ടു് ഒരു ഗാനമേള ഏർപ്പാടാക്കി. ഉണ്ണിമ്മാമൻ വയലിനിസ്റ്റാണു്. ഗാനമേള പൊടിപൊടിക്കുമ്പോൾ പെട്ടെന്നു് കറന്റ് പോയി.

അന്നു് ജനറേറ്റരും മറ്റും അത്ര വ്യാപകമല്ല. കറന്റ് വരുന്നവരെ കാത്തിരിക്കണം. ടാഗോർ സെന്റിനറി ഹാളിലാണു് ഗാനമേള. നല്ല ഉഷ്ണം. കുറച്ചുനേരം കാത്തിരുന്നിട്ടും കറന്റ് വന്നില്ല. ജനത്തിനു് ചെറുതായി അരിശം വന്നുതുടങ്ങി.

പെട്ടെന്നു കേൾക്കാം വാദ്യസംഗീതം. മൈക്കില്ലെങ്കിലും വേദിയിലുള്ളവർ ഓർക്കെസ്റ്റ്ര വായിക്കുകയാണു്. ജനം നിശ്ശബ്ദരായി. മൈക്കില്ലാത്തതുകാരണം വളരെ നേർത്ത ശബ്ദമേ പിന്നിലുള്ളവർക്കു് കേൾക്കാൻ സാധിക്കൂ. അതുമനസ്സിലാക്കി സദസ്സു് പരിപൂർണ്ണ നിശ്ശബ്ദത പാലിച്ചു.

അന്നു് ഒരുമണിക്കൂറിലധികം ആ സംഗീതജ്ഞർ ഇങ്ങനെ സദസ്സിനെ രസിപ്പിച്ചു. പിന്നീടു് കറന്റ് വന്നപ്പോൾ തങ്ങളുടെ ഗാനമേള തുടരുകയും ചെയ്തു.

ആ ഗാനമേളയെപ്പറ്റി ഞാൻ പിന്നീടു് പലപ്പോഴും ആലോചിച്ചിട്ടുണ്ടു്. മൂന്നു് മണിക്കൂർ നീളമുള്ള ഗാനമേളയാണെങ്കിൽ 35-40 പാട്ടു് വരെ ഉൾക്കൊള്ളിക്കാനാവും. അതിനിടക്കു് പ്രതീക്ഷിക്കാതെ കൂടുതൽ പാട്ടുകൾ, അല്ലെങ്കിൽ വേറെ പാട്ടുകൾ അവതരിപ്പിക്കേണ്ടി വന്നാൽ ആ കലാകാരന്മാർ അതിനു് സജ്ജരായിരിക്കണം. അതായതു് 40 പാട്ടിനുപകരം ചുരുങ്ങിയതു് ഒരു 50-55 പാട്ടെങ്കിലും അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പു് നടത്തിയിരിക്കണം. വേണ്ടേ?

90ലോ 91ലോ തൃശ്ശൂരിൽ ചലചിത്ര പിന്നണിഗായകൻ എം ജി ശ്രീകുമാറിന്റെ ഗാനമേള നടന്നു. ഗാനമേളയിൽ അന്നത്തെ പുതിയ പാട്ടുകളേക്കാൾ ജനത്തിനിഷ്ടപ്പെട്ടതു് പഴയ പാട്ടുകളാണു്. അവർ കൂടുതൽ കൈയടിച്ചതു് അത്തരം പാട്ടുകൾക്കാണു്.

പഴയ പാട്ടുകളുടെ വരികൾ അദ്ദേഹം എഴുതി കൊണ്ടുവന്നിരുന്നതു് ഒരു കറുത്ത ഡയറിയിലാണു്. ആ ഡയറി കൈയിലെടുക്കുമ്പോഴേ ജനം കൈയടിക്കുന്നതു് ശ്രദ്ധിച്ച അദ്ദേഹം പിന്നീടു് പഴയ പാട്ടുകൾ മാത്രമാണാലപിച്ചതു്. അദ്ദേഹവും ട്രൂപ്പിലുള്ളവരും അവതരിപ്പിച്ചതിലും എത്രയോ അധികം ഗാനങ്ങൾ പരിശീലിച്ചാവണം വന്നിട്ടുണ്ടാവുക.

ഇന്നിപ്പോൾ ഗാനമേളകളിൽ വാദ്യോപകരണങ്ങൾ വായിക്കുന്നതു് നന്നേ കുറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. പകരം കീബോർഡിൽ പശ്ചാത്തലസംഗീതം റെക്കോർഡ് ചെയ്തു് കൊണ്ടുവന്നിരിക്കും. ഗായകർ പാടുമ്പോൾ കീബോർഡ് ഈ സംഗീതമാവും പശ്ചാത്തലത്തിലൊരുക്കുക. ഗായകരും കീബോർഡുമുണ്ടെങ്കിൽ എത്ര ഗാനമേള വേണമെങ്കിലും നടത്താം എന്ന അവസ്ഥയാണു്.

ഇതു് പറയാൻ കാരണം, 4-5 കൊല്ലം മുമ്പു് ബാംഗ്ലൂരിൽ മറ്റൊരു മലയാള ചലചിത്ര പിന്നണിഗായിക നയിക്കുന്ന ഗാനമേളയിൽ പാട്ടിനിടക്കുവച്ചു് പശ്ചാത്തലസംഗീതം നിലച്ചുപോയി. ആ പാട്ടിന്റെ മുഴുവൻ പശ്ചാത്തലസംഗീതവും കീബോർഡിൽ ഫീഡ് ചെയ്യാൻ മറന്നുപോയതാവണം. എന്തൊരു ദുരവസ്ഥയാണെന്നു് നോക്കു. അവർക്കു് സദസ്സിനോടു് ക്ഷമപറയേണ്ടിവന്നു. എന്നാൽ നന്നായി പരിശീലിച്ച വാദ്യമേളക്കാരുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ ഇത്തരമൊരു അവസ്ഥ വരില്ലായിരുന്നു എന്നു് തീർച്ച. പ്രശസ്തി കൂടുന്തോറും ജനങ്ങളുടെ പ്രതീക്ഷയും കൂടും. അവർക്കുവേണ്ട നിലവാരത്തിനപ്പുറത്തേക്കുയരാൻ കഴിയുന്ന കലാകാരൻ എന്നും വിജയിക്കും.



14 comments:

വിനുവേട്ടന്‍ said...

അത് ശരി... അപ്പോൾ കർണ്ണാടക സംഗീതത്തിൽ ശ്ശി കമ്പം‌ണ്ട് ല്ലേ...?

ഓർമ്മകൾ നന്നായി...

വീകെ said...

എനിക്കിതൊന്നും മനസ്സിലാവില്ലെങ്കിലും പാടുന്നവരോട് വല്ലാത്ത അസൂയയാണ്. ഒരുപാട് ഇഷ്ടവും...

ajith said...

പാട്ട് കേള്‍ക്കാനിഷ്ടം
പാടാന്‍ എനിക്കിഷ്ടമാ...പക്ഷെ കേള്‍ക്കുന്നോര്‍ക്ക് ഇഷ്ടപ്പെടില്ല

80-ല്‍ വിശാഖപട്ടനത്തെ ജീവിതകാലത്ത് ഇടുക്കിക്കാരന്‍ സ്റ്റീഫന്‍ എന്നൊരു കൂട്ടുകാരനുണ്ടായിരുന്നു. അവന്‍ നല്ല ഭംഗിയായി ബുള്‍ബുള്‍ വായിയ്ക്കും. ആ കാലം കഴിഞ്ഞതില്‍പിന്നെ ബുള്‍ബുള്‍ എന്നൊരു സംഗീതോപകരണം കണ്ടിട്ടുകൂടെയില്ല

Sankaran said...

നല്ല നിരീക്ഷണം. ഗംഭീരമായ അവതരണം.

ഉള്ളിൽ തട്ടിയുള്ള ഈ എഴുത്തു തുടരുക. കദ്രിയുടെ ഒരു കോട്ടയം കച്ചേരിയിൽ ഘടം വായിച്ച ആൾ ഇങ്ങനെ ഒരു ഇന്ദ്രജാലം കാണിച്ചതോർക്കുന്നു. പേരോർമയില്ല.

Sankaran said...
This comment has been removed by the author.
Joselet Mamprayil said...

തനത് വാദ്യോപകരണ വിദഗ്ദര്‍ക്ക് അവസരങ്ങള്‍ കുറവാണ്.ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം പോലെ കല നലല ബഹുമാനവും അറിവുള്ള ഇടങ്ങളില്‍ അവര്‍ക്ക് ഇന്നും സ്ഥാനമുണ്ട്. റിയാലിറ്റി ഷോ കസര്‍ത്തുകളല്ലേ ഇപ്പോള്‍ ആളുകള്‍ക്ക് വേണ്ടത്.

നല്ല പോസ്റ്റ്‌.

ഗൗരിനാഥന്‍ said...

ശരിയാണ് ലൈവ് ഷോകളിലറിയാം കലാകാരന്റെ കഴിവു..നേരിട്ടധികം കചേരികള്‍ കണ്ടിട്ടില്ല, പക്ഷെ ചില പാട്ടുകാരുടെ പെര്‍ഫൊര്‍മന്‍സ് കണ്ടിട്ടുണ്ട്

Jani SK said...

നന്നായിരിക്കുന്നു. സംഗീതം അനിഷ്ടകരമായി ആരുമില്ല തന്നെ

പ്രവാഹിനി said...

പാടുന്നവരോട്‌ അസൂയ തോന്നാറുണ്ട്‌

പ്രവാഹിനി said...

പാടുന്നവരോട്‌ അസൂയ തോന്നാറുണ്ട്‌

പ്രവാഹിനി said...

പാടുന്നവരോട്‌ അസൂയ തോന്നാറുണ്ട്‌

UNAIS K said...

സദസ്സിനെ അഭിമുഖീകരിക്കാനുള്ള ആത്മവിശ്വാസക്കുറവു പലർക്കും വിനയാകുന്നുണ്ട്.

vineeth vava said...

Lack of confidence vachu talent measure cheyyano ????

ചിതല്‍/chithal said...

വിനീത് വാവ:
ആത്മവിശ്വാസക്കുറവു് വച്ചു് കഴിവു് അളക്കുകയല്ല എന്റെ ഉദ്ദേശ്യം. ബാത്റൂമിലും സ്റ്റുഡിയോയിലും നന്നായി പാടുന്ന ചിലരെ എനിക്കറിയാം. അവർക്കു് ഒരു ചെറിയ സുഹൃദ്‌വലയത്തിലും പാടാനായിട്ടുണ്ടു്. എന്നാൽ അപരിചിതരായ ആളുകൾ സന്നിഹിതരായിട്ടുള്ള ഒരു സദസ്സിനുമുമ്പിൽ, ഇനി അതു് ചെറിയ ഒരു സദസ്സാണെങ്കിൽ കൂടി, അവരുടെ പാട്ടു് പിഴയ്ക്കാറുണ്ടു്. കഴിവില്ലാഞ്ഞിട്ടാണോ? അല്ല. പക്ഷെ, ഒന്നാലോചിച്ചുനോക്കൂ.. “അയാൾ ഒരു വലിയ പാട്ടുകാരനാണു്” എന്നു മുമ്പു് കേട്ട ഒരു അഭിപ്രായം വച്ചു് പാട്ടുകേൾക്കാനിരിക്കുന്ന ആ സദസ്സിന്റെ അവസ്ഥ: “ഇതായിരുന്നോ ഇത്രവലിയ പാട്ടുകാരൻ?” എന്നേ അവർക്കു് തോന്നൂ. ഇവിടെ വ്യത്യാസം എന്തെന്നാൽ, കലാകാരന്റെ പ്രകടനത്തെപ്പറ്റി അഭിപ്രായരൂപീകരണത്തിനു് സദസ്സിനു് നേരിട്ടു് സാഹചര്യമുണ്ടു്; എന്നാൽ ഒരൊറ്റ അവസരമേ ഉള്ളുതാനും. ആ അവസരത്തിൽ എത്രനന്നായി തന്റെ കല അവതരിപ്പിച്ചു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും സദസ്സിന്റെ അഭിപ്രായ രൂപീകരണവും. പല ടിവി “റിയാലിറ്റി ഷോ”കളിലും പാട്ടു് അല്ലെങ്കിൽ നൃത്തം ശരിയാവാതെ “എന്തു പറ്റി?” എന്ന വിധികർത്താവിന്റെ ചോദ്യത്തിനു് “തൊണ്ടവേദനയാണു്” അല്ലെങ്കിൽ മറ്റെന്തെങ്കിലും കാരണം (എല്ലാം മുടന്തൻ ന്യായങ്ങളാണു് എന്നു് പറയുന്നില്ല) കേൾക്കാറുള്ളതല്ലേ? വിധികർത്താവിനു് തന്റെ മുമ്പിൽ നടന്ന പ്രകടനത്തെയേ വിലയിരുത്താനാവൂ. മുമ്പത്തെയോ മറ്റു വേദികളിലെയോ പ്രകടനത്തെ ആസ്പദമാക്കി വിധിക്കുന്നതു് ന്യായമല്ല. ശരിയല്ലേ?
ഓരോ തൽസമയപ്രകടനങ്ങളും ഓരോ മൽസരങ്ങളാണു്; സദസ്യർ ഓരോരുത്തരും വിധികർത്താക്കളും.